Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Pomorza Środkowego

Regionalne Centrum Informacji TurystycznejRegionalne Centrum Informacji Turystycznej

Dzisiaj jest Niedziela, 22.10.2017
Jesteś tutaj: Strona główna > Atrakcje > Zabytki > Koszalin

Kalendarium wydarzeń

Sonda

Czy uważasz, że nasz region jest atrakcyjny dla turystów?


zobacz wyniki sondy

Pogoda

Sprawdź pogodę dla miejscowości



Koszalin

Obecnie siedziba Teatru Propozycji „Dialog” (od 1964r.) Stanowisko kata w średniowiecznym Koszalinie funkcjonuje od 1464r.  Egzekucje przeprowadzano na tzw. „Górze Wisielców” lub na rynku miejskim Ostatni raz kat wypełnił swoja powinność wobec miasta w 1893r., ale w kamienicy mieszkał do lat 30-tych XX w.

Wybudowany w 1973r. z inicjatywy władz wojewódzkich i uczestników Światowego Festiwalu Chórów Polonijnych. Zadaszenie według projektu prof. inż. J. Filipkowskiego, z Wyższej Szkoły Inżynierskiej /obecnie Politechnika Koszalińska /, wykonano w 1975r.  z okazji Centralnych dożynek, które odbyły się w Koszalinie. Do roku 1820 w miejscu amfiteatru był tzw. Ogród  Strzelecki wraz z strzelnicą Koszalińskiego Związku Strzeleckiego. Funkcjonowała tu także restauracja, kręgielnia i plac zabaw. Po II wojnie światowej działała strzelnica sportowa i restauracja, które zlikwidowano na początku lat 70 ubiegłego stulecia w związku z budową nowego amfiteatru.  

3

Wzniesiony w 1906 r. jako budynek parafialny ewangelickiej gminy wyznaniowej, w latach 50. XX w. został przebudowany i przekazany teatrowi. W 1945 r. pełnił funkcje obozu przejściowego dla uciekinierów z Prus Wschodnich, a w latach 1946 – 1947 mieścił się tu szpital zakaźny dla wysiedlanych Niemców. W latach 1953 – 1958 funkcjonował jako dom widowiskowo-sportowy. Od 1958 r. siedziba Bałtyckiego Teatru Dramatycznego.

Zbudowany w latach 1936 – 1938, według projektu architekta prof. Gregora Rosenbauera, jest przykładem architektury modernistycznej. Od początku aż do 1945 r. był siedzibą Oddziału Pomorskiego Banku SA w Szczecinie. W 1945 r. mieściła się tutaj radziecka Komendantura Wojenna. Od 1947 r. ponownie spełnia funkcje banku – Oddziału Narodowego Banku Polskiego. Obecnie siedziba Centrum Biznesu i Banku Ochrony Środowiska SA.

Wzniesiony w 1871 r. Do końca II wojny światowej w budynku znajdowała się sala koncertowa i teatralna oraz restauracja. Przejęty w 1945 r. przez Wojsko Polskie został przeznaczony na teatr „Domu Żołnierza”. W latach 1947 –1949 siedziba Teatru Objazdowego, a następnie Teatru Miejskiego, Wojewódzkiego Domu Kultury do 1998 r. Obecnie mieści się tu Centrum Kultury 105 i Filharmonia Koszalińska, z salą Kina „Kryterium”, pełniącą również funkcje koncertowe

1

Oddany do użytku w 1973 r. Zgromadzono tutaj największy księgozbiór na Pomorzu Środkowym obejmujący przede wszystkim wydawnictwa popularnonaukowe, zbiory regionalne i dokumenty życia społecznego. Obok budynku wzniesiony w 1976 r., z inicjatywy uczestników Światowego Festiwalu Chórów Polonijnych, pomnik „Więzi Polonii z Macierzą”. Po zachodniej stronie placu pomnik „Rodła”, z hasłem „Polak Polakowi Bratem”, a za nim, założona z okazji 740-lecia Koszalina, Aleja Dębów Pamięci, poświęcona wybitnym postaciom w dziejach miasta. Wokół Biblioteki park im. Tadeusza Kościuszki, z pięcioma pomnikami przyrody, powstały w latach 60. XX w. na miejscu tzw. Starego Cmentarza (zał.1819 r.) 

Wzniesiony w 1928 r., z charakterystyczną wysoką wieżą usytuowaną od strony zachodniej, służącą pierwotnie jako ściana ćwiczeń wysokościowych. Dawniej elewacja frontowa i plac ćwiczeń usytuowane były po stronie zachodniej, po II wojnie plac główny umieszczono po wschodniej stronie budynku, przy ul. Kazimierza Wielkiego. Wcześniejszy budynek straży istniał tuż obok i zbudowany był z tak zwanego muru pruskiego. Lokalizacja straży pożarnej nawiązuje do miejsca wybuchu wielkiego pożaru miasta w 1718 r., w którym spłonęła większość zabudowy miasta. Obecnie budynek nadal spełnia swoją pierwotną funkcję.

Zbudowany został w latach 70. XIX w. przez rodzinę Hildebrand. W latach 1905-19 mieszkał tutaj dr Fryderyk Hildebrand, koszalinianin, znany botanik, profesor uniwersytecki i dyrektor Ogrodów Botanicznych we Freiburgu. W okresie 1921 – 1930 budynek był własnością Ziemiańskiej Kasy Oszczędnościowo-Pożyczkowej, następnie, do 1939 r., mieściły się tu Bank Własności Gruntów i Domów oraz Stowarzyszenie Właścicieli Gruntów i Domów Miasta Koszalina i Powiatu. W czasie II wojny należał do Banku Ludowego. Po wojnie nadal spełnia funkcje banku, do 1949 r. Banku Rolnego, w latach 1949 – 1968 Oddz. Wojewódzkiego Banku Inwestycyjnego, w latach 1968-88 III Oddz. NBP. Po 1989 r. mieścił się tutaj Bank Gdański. Obecnie siedziba Banku Millennium.

Budynek wzniesiono na terenie, który w średniowieczu zajmował klasztor żeński cysterek.
W 1568 r. na miejscu rozebranego klasztoru biskup kamieński, książę Jan Fryderyk rozpoczął budowę zamku. Zamek spłonął w wielkim pożarze w 1718 r. i nie został odbudowany. Obecny budynek wzniesiono w latach 1820 – 1825 jako siedzibę sądu okręgowego i prokuratury.

Wybudowany w latach 1910 –1912 na potrzeby Miejskiego Liceum Żeńskiego im. Księżnej Bismarck. W 1944 r. w gmachu znajdował się lazaret dla żołnierzy niemieckich, a od 1945r. – szpital dla żołnierzy radzieckich. W 1947 r. przekazany Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącemu w Koszalinie, pełni nieprzerwanie funkcje edukacyjne – obecnie siedziba I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Dubois.

1

Gmach Rejencji, wzniesiony w latach 90-tych XIX w. jako siedziba władz rejencji pruskiej (pruska jednostka administracji, odpowiednik województwa). Budynek wzniesiony w stylu eklektycznym z elementami secesji. Urzędowali tutaj kolejni prezydenci rejencji koszalińskiej do 1939r. W 1939r. siedzibę władz rejencji przeniesiono do nowo wybudowanego gmachu. Po II wojnie światowej obiekt wraz z kompleksem przyległych budynków administracyjnych został przekazany na siedzibę komendy wojewódzkiej milicji, obecnie siedziba Komendy Miejskiej Policji.

1

Od najdawniejszych czasów miejsce kultu i pielgrzymek pątników z całej Europy. Jedna ze świętych gór Pomorza. Położona na Pomorzu Środkowym wznosi się na wysokość 136,2 m n.p.m. Jej zbocza służyły jako cmentarz okolicznym mieszkańcom i pielgrzymom. Historycy utrzymują, iż od starożytności aż do wczesnego średniowiecza była miejscem kultu pogańskiego. Niektórzy uważają, że na jej szczycie znajdowała się wówczas pogańska świątynia.
Historycy są natomiast pewni, iż od XII do XVI w. Góra Chełmska była ważnym miejscem kultu chrześcijańskiego. W XIII wieku zbudowano świątynię pw. Najświętszej Marii Panny.

 Z XIV wieku pochodzi stary gotycki kościół M.B. Różańcowej, odbudowany 1923 roku, z dawnym wyposażeniem. Warto zobaczyć także szachulcowe chałupy i budownictwo bramne z XIX wieku.

ul. Bolesława Chrobrego 6
Kamienica usytuowana przy katedrze nawiązuje do średniowiecznego charakteru zabudowy Koszalina. Zachowane fragmenty elewacji frontowej i gotycki ostrołukowy portal, świadczą o metryce obiektu. W XVIII w. została przebudowana. w 1945r. uległa częściowemu zniszczeniu, odbudowana w latach 1958-59. Obecnie budynek mieszkalny.

Wzniesiona w okresie późnego średniowiecza, kamienica posiada w ścianach bocznych najstarsze elementy - ostrołukowe blendy z XV/XVI w. Uległa zniszczeniu podczas wielkiego pożaru miasta 1718r., została odbudowana. Do 1945r. była użytkowana jako budynek mieszkalny. Po zniszczeniach w 1945r. ponownie odbudowana. W latach 1969-72 przeprowadzono remont i adaptację wnętrz na ekspozycję Muzeum Okręgowego /siedziba Muzeum do lat 80-tych/. Od 1982r. Funkcjonuje jako Pałac Ślubów.

1

Wzniesiona w 1383r., poza murami miejskimi, początkowo pełniła funkcje kaplicy szpitalnej, a następnie – cmentarnej. W 1735r. zamieniona na skład amunicji miejscowego garnizonu – zmiana  dachu zamurowanie otworów  okiennych, rozebranie wieży. Na początku XX w. przywrócono kaplicy funkcje sakralne i poddano restauracji odtwarzając pierwotny. Po II wojnie światowej pełniła funkcje magazynowe, mieściła się tu także Mała Scena Bałtyckiego Teatru Dramatycznego. W 1999r. została przekazana parafii ewangelicko – augsburskiej i znowu pełni funkcje sakralne.

1

Najstarszy zabytek miasta, wzniesiony w latach 1300-1333. Reprezentuje najczęściej spotykany na Pomorzu typ budowli  - bazylikę z wydłużonym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium, z wnętrzem sklepionym gwiaździście i kwadratową, masywną wieżą. W ołtarzu głównym znajduje się 16 figur gotyckiego pentaptyku z 1512r., ponadto w prezbiterium na belce tęczowej – krucyfiks z końca XIV w. oraz witraże powstałe w latach 1914-1915. Kościół wyposażony jest w organy o barokowym brzmieniu z 1899 r. Najstarszym zabytkiem kościoła jest umieszczona w kruchcie pod wieżą chrzcielnica z XIII w. Na ścianach kruchty płyty nagrobne z początku  XVII w.
Od 25 lipca 2012 roku w dzień patrona "Św. Jakuba" w koszalińskiej katedrze odsłonięto pierwszą muszlę na reaktywowanej Pomorskiej Drodze Św. Jakuba w województwie zachodniopomorskim. Mosiężna muszla została zamontowana w przedsionku katedry.

Obecnie cerkiew prawosławna. Powstała około 1300r. jako kościół klasztoru cysterek (w Koszalinie od 1278r. do lat 50-tych XVI). Opuszczony przez mniszki, zrujnowany, został odbudowany przez księcia Franciszka I w latach 1602-1609 jako kościół zamkowy. Znacznie uszkodzony w czasie pożaru miasta w 1718r. W latach 1818-1819 doczekał się generalnego remontu, otrzymał nowe wyposażenie (organy 1863). W 1953r. przekazany Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu, pełni funkcje sakralne.

Wzniesione w latach 1291-1350 o obwodzie 1600m, umocnione były 46 czatowniami i 3 bramami, tworzyły zamknięty pierścień. Grubość muru u podstawy wynosiła 1,30m, a wysokość sięgała do 7m. Pierwotny system fortyfikacji Koszalina, zbudowany po lokacji miasta, stanowił pierścień wałów ziemnych z drewnianą palisadą, otoczony fosą i stawami. Ten system umocnień przetrwał do 1291r. Nowe obwarowania zbudowano juz z cegły i kamieni. Do początku XVIII w. mury zachowały się w pierwotnym stanie. Dopiero po wielkim pożarze miasta w 1718r. były stopniowo obniżane (1731r.) do wysokości 3m. Uzyskany materiał wykorzystano do odbudowy miasta. W XIX w. bramy miejskie rozebrano, a do większych fragmentów murów dobudowano domy. Dzięki temu te fragmenty murów zachowały się do dzisiaj , m. in. najdłuższy 60m pomiędzy ul. Mickiewicza i Młyńską i najwyższy sięgający 6m przy ul. Marii Ludwiki. Od 1960r. zachowane fragmenty murów są sukcesywnie poddawane renowacji.

1

Wzniesiony na początku lat 80. XIX w. jako szpital garnizonowy, znajdował się pod zarządem administracji wojskowej do końca I wojny światowej. Od 1925 r. siedziba Urzędu Skarbowego. Od maja 1945 r. do 1957 r. mieścił się tu Szpital Powiatowy i Miejski, w latach 1958 – 1970 Państwowa Szkoła Pielęgniarska. W kolejnych latach obiekt użytkowało wspólnie kilka instytucji, m.in. Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego, Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna, Przychodnia Neurologiczna, Archiwum Państwowe. Od 1988 r. siedziba Archiwum Państwowego w Koszalinie.

Wzniesiony w 1884r. jako siedziba Okręgowej Dyrekcji Poczty i Urzędu Pocztowego na miejscu dwóch budynków, wynajmowanych od 1858r. Na dziedzińcu Poczty w tym czasie wybudowano powozownię. W latach 1906-1908 dobudowano skrzydło wschodnie. Rozwój poczty związany był z rozwojem komunikacyjnym regionu. Już w 1803r. w Koszalinie znajdowała się stacja poczty konnej, która działała do 1911r. W budynku mieścił się również Urząd Budowy Telegrafu.

Wzniesiony w latach 1895 – 1896 na potrzeby szpitala miejskiego. Od 1914 r. do 1945 r., jako Dom Miejski, był użytkowany przez różne miejskie instytucje, m.in. Miejski Urząd Budowlany i Mieszkaniowy, Zarząd Gruntów, Muzeum Miejskie (1914 – 1929), Koszalińską Czytelnię Ludową, Miejską Kasę Chorych. Po wojnie, w latach 1945 – 1950, budynek pozostawał pod zarządem władz miejskich, od 1950 r. jest użytkowany przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jako Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA. W 1987 r. dobudowano nowy gmach szpitala-polikliniki

1

Zbudowany w 1869r. dla wiernych założonej w 1857r. parafii katolickiej. Do 1939r. gromadzili się tutaj Polacy, mieszkający na stałe i pracujący sezonowo w okolicy Koszalina. Kościół został wzniesiony na planie prostokąta, z niewielkim trójbocznie zamkniętym prezbiterium. We wnętrzu zabytkowe, neogotyckie wyposażenie m.in. czternaście obrazów Drogi Krzyżowej z roku 1886.
W prezbiterium zachowały się neogotyckie witraże. Do końca II wojny  światowej był jedynym kościołem katolickim w Koszalinie.

1

Pierwszy młyn wodny z 1266r. przetrwał do wielkiego pożaru w 1601r. Do XIX w. obiekt wielokrotnie rozbudowywano i modernizowano. W latach 1838-1842 zbudowano nowy młyn, który wyposażono w amerykańskie urządzenia techniczne i w turbinę wodną (1878). W latach 1890-1897 do młyna dobudowano pałac młynarza, który po II wojnie światowej pełnił funkcje administracyjne dla Zakładów Zbożowych. Po remoncie i adaptacji na cele wystawowe, od 1991r. siedziba Muzeum w Koszalinie.

ul. Kazimierza Wielkiego 
Podziemia stanowią część starego browary E. Aschera z 1846 r., istniejącego do 1910 r., który znajdował się na placu pomiędzy ul. Zwycięstwa a budynkiem Straży Pożarnej. Rozległe podziemne pomieszczenia służyły dawnie do składowania i kiełkowania jęczmienia oraz leżakownia piwa. Były też wykorzystywane jako magazyny, a w czasie II wojny światowej użytkowane przez fabrykę amunicji. Obecnie dolne kondygnacje podziemnych sal zalane są wodą.

Siedziba władz miejskich, wzniesiony w latach 1960-62. Jest szóstym z kolei ratuszem w dziejach miasta. Rynek Staromiejski wyznaczony został wraz z lokacją miasta w XIII w. Na środku rynku, od XIII do pocz. XVIII w., były lokalizowane kolejne ratusze. Jeden z nich spłonął w czasie wielkiego pożaru miasta w 1718 r. W roku 1720 ratusz wybudowano w południowej pierzei rynku, niedaleko katedry. Po stu latach został rozebrany, a na jego miejscu w latach 1827 – 1830 wzniesiono kolejny budynek, który zmodernizowano w 1877 r. Ostatni przedwojenny ratusz istniał do marca 1945 r., spłonął w czasie zdobywania miasta.

W zabytkowej zagrodzie rybackiej z 1869r. eksponowane są zabytki kultury jamneńskiej i pomorskiej, związane z życiem codziennym i pracą dawnych mieszkańców podmiejskich wsi Jamno i Łabusza. Obejrzeć tam można m. in. słynne jamneńskie krzesła, fotele, szafy i łóżka. W pobliżu znajduje się stodoła z wystawą kuźni pomorskiej.

Zabudowania browaru założonego  w 1873r. jako spółka kapitału ziemiańskiego, były kilkakrotnie przebudowywane. Dawne browary i spichlerze mieściły się na placu pomiędzy budynkiem Straży Pożarnej i ul. Zwycięstwa (warzeniem piwa zajmowano się w Koszalinie od początku powstania miasta). W latach 1909 – 1912 browar rozbudowano o budynek rozlewni piwa i trzy wydziały piwnic. Produkowano tutaj m.in. znane marki pilzner koszaliński i piwo leżakowe, w czasie II wojny światowej około 60 tyś. hl piwa i 5 tyś. hl. wody mineralnej rocznie. W 1945 r. budynki uniknęły zniszczeń. W latach 90. część pomieszczeń magazynowych od strony ul. Grunwaldzkiej zaadoptowano na restaurację i pub.

Program Regionalny Województwo Zachodniopomorskie Unia Europejska
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu
Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013.
Umowa o dofinansowanie UDA-RPZP.05.01.02-32-010/10-00
Nazwa projektu : Zwiększenie dostępu do informacji turystycznej poprzez modernizację i usprawnienie funkcjonowania Regionalnego Centrum Informacji Turystycznej w Koszalinie
Beneficjent : Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Pomorza Środkowego